|
سید اکبر حاج محسن تهرانی ( اکبر محسنی ) در
تاریخ ۱۲۹۱هجری شمسی در شهر تهران دیده به جهان گشود.
از کودکی شوق و ذوقی در موسیقی داشت بدانسان که
عاشقانه راه به مدرسه موسیقی نظام برد و به فراگیری فنون آن در
خدمت اساتید بزرگ پرداخت.

شهرت و آگاهی او در این رشته موجبات سفر او را
به کشور عراق فراهم آورد بطوریکه مدت سه سال در آنجا به سر برد و
عود را که یکی از سازهای اصیل ایرانی است و به اشتباه منتسب به عرب
شده است به ایران آورد و مورد استفاده در ارکسترهای بزرگ گردید.
بدین ترتیب وی از اولین نوازندگان عود در موسیقی معاصر ایران محسوب
می شود.

ساز اصلی محسنی تار بود گرچه با نواختن سه تار
و همانطور که گفته شد عود، آشنایی کامل داشت ، در نواختن ویولن
مسلط بود و در شعبه موزیک نظام نواختن سازهای بادی ارکستر نظامی را
فراگرفته بود و از درسهای علی نقی وزیری بهره فراوان برده بود.
او سابقه طولانی در تدریس موسیقی و سرپرستی
ارکستر در رادیو تهران داشت، اما شهرت اصلی او به خاطر ساخت
آهنگهای زیبایی است که خوانندگان بسیاری آنها را خواندند.
آهنگ
جاودانی الهه ناز ، یکی از دلپسندترین و روح نوازترین آهنگهای آن
استاد است که در سال ۱۳۳۳ به مناسبت تولد تنها دخترش ساخت و با شعر
کریم فکور
وصدا
ی استاد
بنان شهرتی بسزا یافت. ستاره ،بخت بیدار ، دل شکن ،پشیمانی ، او
نیامد ، درد جدایی و ... تنها نمونه ای از آثار بجا مانده از اکبر
محسنی می باشد.

اسداله ملک ، از نوازندگان مشهور ویولن و
آهنگساز توانای معاصر در مورد اکبر محسنی نوشته است:
" زنده یاد استاد اکبر محسنی یکی از هنرمندان
بسیار ارزشمند موسیقی سرزمینمان بود . انسانی خلیق با چهره ای
خندان ، نماز و عبادتش ترک نمی شد و معروف به حاجی بود. به
سال ۱۲۹۱ هجری شمسی در تهران پای به عرصه وجود نهاد . پدر ایشان
مرحوم سید حسین محسنی از افسران توپخانه بود. از همان نوجوانی
فغانی از درون برآنش داشت که در هنرستان موسیقی برای آموزش ترومپت
و فلوت نام نویسی نماید. چندگاهی دیگر هوای یادگیری تار آرام و
قرار از وی گرفت تا اینکه از محضر استاد بی همتایی چون موسی خان
معروفی بهره ها جست و با کار مداوم همکاری با رادیو را آغاز نمود و
همزمان به کسوت استادی موسیقی و سرود در وزارت فرهنگ درآمد. مصادف
با گشایش رادیو ایران تحت نظر استاد علی نقی وزیری ارکستری تشکیل
گردید که مرحوم با حقوق ماهیانه ۷۰ هزار تومان استخدام و همکاری با
ارکستر فوق را آغاز نمود.
ایشان یکی از اولین معلمان انجمن موسیقی ملی
بودند و در ارکستر انجمن به رهبری روح اله خالقی به نوازندگی
اشتغال داشتند . ( سه تار و سه تاره ) اولین ساخته استاد می باشد
که شعر آن توسط آقای کریم فکور سروده شده و خواننده آن خانم ناهید
سرافراز و حمید قنبری بوده اند.
ایشان سالها در عراق تکنیک های نوازندگی عود را
فراگرفتند و به منظور تدریس ، این ساز ایرانی را به ایران آورده و
جایگاه ویژه ای برای آن در ارکسترهای رادیو ایران ایجاد نموده اند
و خود نیز استاد نوازنده و مدرس آن بودند.
برنامه تلوزیونی هفت شهر عشق را عطاروار گشت و
رمز و رموز عاشقی را با سیمهای عود بر ملا کرد. حلاوت موسیقی را به
جان های محرمی چشاند که اهلیت داشتند و حرمت نگه می داشتند و
قدر می دانستند.
استاد اکبر محسنی به حق یکی از مفاخر موسیقی
مملکت ما بود و مشقات بسیار زیاد برای موسیقی این سرزمین متحمل
گردید. حرمت استادان را بجا و زحمات آنان را پاس می داشت . وی برای
مرحوم روح اله خالقی احترام ویژه ای قائل بود. "
اکبرمحسنی در سالهای پیش از انقلاب در گفتگویی
با یکی از مجلات ، درباره عزیمتش به عراق گفته بود: مدتی است که
محیط هنری ما آلودگی محسوسی پیدا کرده و اعتیادات زیان آور در میان
هنرمندان ما رواج یافته و علاوه بر این ، دوغ و دوشاب یکی شده است
و فرق بین هنرمند و بی هنر یکی شده است. بدین سبب من که هیچگونه
اعتیادی ندارم و حتی لب به سیگار و مشروب نمی زنم و مرتب نماز می
خوانم و عمری را در راه هنر گذرانده ام ، از این محیط خسته و دلسرد
شده ام و سه سال به عراق رفتم و درآنجا فعالیتهای هنری خود را
دنبال کردم تصادفاً همزمان با این جریان از طرف وزارت فرهنگ و
اداره کل هنرهای زیبای کشور به من پیشنهاد شد که به عنوان هنرآموز
سرود و موسیقی در مدارس ایرانیان در بغداد و کاظمین به تدریس
بپردازم و در نتیجه هنگام عزیمت به عراق ، چنین ماموریتی هم داشتم.
در عراق برای دانش آموزان ایرانی سرودهای مهیجی که شعارهای وطنی را
ترویج می کند ساختم که بعضی برای رادیو ضبط شده اند. در ضمن
همانطور که می دانید عود یک ساز اصیل ایرانی است که قبل از اسلام
در ایران رواج فراوان داشته است. اما از هزار سال پیش به این طرف
چون استادی برای تعلیم این ساز نبوده است ، رواج خود را در ایران
از دست داده و به دست اعراب افتاده است. نواختن این ساز متدی خاص
دارد و برای آگاهی و تسلط در آن باید چندسالی وقت صرف کرد. ضمن
اقامت در عراق من تصمیم گرفتم که متد نواختن این ساز را بیاموزم و
زیر نظر سلیمان شکور و حکمت فاضل عراقی و وکیلی که ایرانی و مقیم
عراق بود ، شیوه های عودنوازی را آموختم. "
همچنان در مصاحبه ای دیگر در سالهای قبل از
انقلاب اکبر محسنی می گوید: " کسانی به اسم موسیقی جاز هرچه از
دستشان بر می آید به خورد مردم می دهند البته بجز چند جوان با
استعداد شاعر و آهنگساز ، بقیه مثل مشق بچه مدرسه ای ها رج می
زنند. از همین روست که آهنگها و ترانه ها همه یکنواخت شده اند و
این تشابه تا آنجاست که صدای خواننده ها هم مثل هم شده و تشخیص
آنها از هم مشکل است!"
( اگر ایشان در زمانه ما زندگی می کرد چه می
گفت؟!)
اکبر محسنی سرانجام در بامداد روز ششم مرداد
ماه ۱۳۷۴ دور از وطن به عالم باقی شتافت و مشتاقان موسیقی اصیل
ایرانی را داغدار کرد.
استقبال مردم از ترانه الهه ناز با گذشت پنجاه
سال موید توانمندی های زنده یاد اکبر محسنی می باشد.
یاد و خاطره اش گرامی باد....
(اقتباس از کتاب الهه ناز به کوشش دکتر
سید رضا حاج محسن تهرانی پسر اکبر محسنی )
تعدادی از اهنگهای زنده یاد اکبر محسنی |