بابک بیات آهنگ ساز قدیمی سینمای ایران چند سال است که از سینمای ایران فاصله گرفته . او که مدتی خارج از کشور بود ، به تازگی به ایران بازگشته است . از فیلم های مهمش می توان به برهنه تا ظهر با سرعت (۱۳۵۵) ، مرگ یزدگرد (۱۳۶۱) ، نقطه ضعف (۱۳۶۲) ، طلسم (۱۳۶۵) ، شاید وقتی دیگر (۱۳۶۶) ، کشتی آنجلیکا (۱۳۶۷) ، عروسی خوبان (۱۳۶۷) ، دو فیلم با یک بلیت (۱۳۶۹) ، عروس (۱۳۶۹) ، مسافران ( ۱۳۷۰) ، به همراه سریال هایی مانند افسانۀ سلطان و شبان ، پهلوانان نمی میرند و ولایت عشق اشاره کرد . نام بیات در موسیقی پاپ ایران نیز مطرح است و تعدادی از ترانه های خاطره انگیز دهۀ ۱۳۵۰ ( که برخی از آن ها در فیلم ها شنیده شد ) اثر اوست . بخشی از این کفت و گو در خانۀ بیات در بستر بیماری و بقیه به صورت تلفنی انجام شده است . برای او آرزوی سلامتی می کنیم .

- مدتی از شما بی خبر بودیم ، در این مدت چه می کردید ؟

+ دوسال ۷۹ - ۱۳۷۸ را مشغول ساخت موسیقی سریال ولایت عشق بودم بعد هم موسیقی سام و نرگس (۱۳۸۱) و به من نگاه کن (۱۳۸۲) را ساختم همچنین دو سال و اندی بین تهران و کانادا در رفت و آمد بودم ؛ چون دو قلوهای ۲۱ ساله ام باربد و بامداد در رشتۀ موسیقی در دانشگاهی در آن جا پذیرفته شده بودند و باید به وضعیت تحصیل شان رسیدگی می کردم در بازگشت ، بامداد تصادف سختی کرد و بیش از یک ماه در آی سی یو بستری بود و معالجه اش هشت ماه طول کشید . خبر تصادف ضربۀ روانی سختی به من زد و دچار بیماری کبدی شدم حالا از طرفی مشغول معالجۀ خودم هستم و از طرفی خوش حالم که به لطف خدا و با کوشش پزشکان پسرم به زندگی برگشته است ضمن اینکه مرتب اخبار سینمای ایران را پی گیری می کنم .

- از میان دو پسرتان گویا بامداد بیش تر به موسیقی فیلم علاقه دارد ...

+ آن ها در سال اول راهنمایی درس می خواندند که دو نفری موسیقی یک فیلم کوتاه را ساختند و بامداد در ساخت موسیقی تعدادی از فیلم ها با من همکاری کرد ؛ از جمله دست های آلوده و سریال ولایت عشق .

- کارهای نسل جوان آهنگ سازان فیلم سینمای ایران را چگونه ارزیابی می کنید ؟

+ گاهی از وضعیت موسیقی فیلم در سینمای خودمان متاسف می شوم درست است که استثناهایی وجود دارد اما بقیه فقط یک ملودی پایه ای می سازند یا از جایی الهام می گیرند و تا آخر فیلم مدام آن را تکرار می کنند موسیقی فیلم در کشور ما تقریبا دارد به بی راهه می رود خیلی از کارگردان های جوان نیز شناخت دقیقی از موسیقی فیلم ندارند وقتی هدف از کار هنری ارتزاق و گذراندن زندگی باشد بیشتر از این هم نباید انتظار داشت .

- فکر می کنید دلیل این وضعیت استفادۀ بیش از حد موسیقی الکترونیک است ؟

+ خیر ، زیرا در کشورهای دارای سینمای پیشرفته نیز موسیقی الکترونیک حضوری قوی و موثر دارد . البته بحث نا اشنایی و استفادۀ ناقص بعضی ها از این مقوله جدا نیست اما مثلا هانس زیمر موسیقی گلادیاتور را تنها با یک ساز زهی به همراه موسیقی الکترونیک ساخته و نتیجه اش شاهکار است . این گونه نیست که هر کار الکترونیک سرهم بندی باشد خودم هم در هنگام ضبط آثارم به صورت آکوستیک گاهی یک قطعه را بارها از نو اجرا می کنم در موسیقی فیلم ، الکترونیک یا آکوستیک فرق چندانی ندارد ممکن است شخصی به یک نوع بیشتر علاقه داشته باشد فکر می کنم منظور شما آهنگسازانی باشند که نه سینما و موسیقی را به خوبی می شناسند و نه صداها را و نه حتی نوازندگان خوبی به شمار می روند طبیعی است که حاصل کار چنین افرادی همین موسیقی هایی است که می شنویم .

- در سال های دور نگاه قدیمی ها به موسیقی فیلم چگونه بود ؟

+ مرتضی حنانه در فرار از تله با جلال مقدم کار کرد که کاملا بر موسیقی فیلم احاطه داشت کارکردن با مقدم خیلی سخت بود چون هر موسیقی ای را قبول نمی کرد و حاصل همکاری این دو به شکل گیری یکی از نقاط درخشان موسیقی فیلم در سینمای ایران منتهی شد اسفندیار منفردزاده هم با مسعود کیمیایی همکاری می کرد که به خوبی با موسیقی فیلم آشناست و می تواند هر آهنگسازی را سر ذوق بیاورد .

- اتفاقا زمانی که شما موسیقی مرسدس را ساختید بعضی ها آن را با کارهای منفردزاده مقایسه کردند .

+ من به منفردزاده تلفن کردم و گفتم قصد دارم از چند تم آهنگ های شما استفاده کنم فیلم متعلق به کیمیایی بود و شعر از دوست قدیمی و عزیزم ایرج جنتی عطائی از حق نگذریم این شعر زیبایی خاصی به ترانه و موسیقی من در مرسدس بخشید و اعتراض در مضمون آن مشهود بود .

- به چه دلیل این ترانه از فیلم حذف و فقط در قالب سی دی و کاست منتشر شد ؟

به گمانم خود کیمیایی این ترانه را از فیلم حذف کرد تا بقیۀ اثر از گزند سانسور مصون بماند درست مثل قایقرانی که با سبک کردن آن قصد نجات تمامیت قایق و جان خود و سرنشینان را دارد .

- شما در سالهای پیش از انقلاب در زمینۀ ساختن آهنگ ترانۀ فیلم ها به سبک پاپ جزو آغازگران بودید ، چه کسانی قبل از شما این تجربه را داشتند ؟

+ استادانی چون علی تجویدی و همایون خرم پیش از ما با ساخت ترانه های صد در صد ایرانی حضور داشتند اما نخستین کسی که با موسیقی پاپ کلاسیک حضوری قوی و محکم در سینمای ایران داشت منفردزاده بود من این کار را با ترانۀ « جنگل » با صدای داریوش در خورشید در مرداب ( م. صفار ۱۳۵۲ ) شروع کردم از همان زمان تا امروز به هم پیوستگی موسیقی ترانه با کل موسیقی فیلم و بسط و گسترش ملودی آن در سراسر اثر همیشه در کارهای من مشهود بوده است دربارۀ کارهایی شاخص هم به نظرم منفردزاده با دو ترانۀ فیلم های رضا موتوری و خداحافظ رفیق بهترین ملودی و ترانه ای را که تا کنون در موسیقی پاپ کلاسیک در سینمای ایران آفریده شده ساخته که نمی توان تاثیر صدای فرهاد را در این دو اثر نادیده گرفت .

- شما تجربۀ همکاری نیز با بهرام بیضایی دیگر کارگردان مطرح ایران در کارنامه دارید ...

+ نشستن کنار بیضایی برای من افتخار است در سینمای بعد از انقلاب فعالیتم را با مرگ یزد گرد او شروع کردم وقتی موسیقی شاید وقتی دیگر تمام شد باور نمی کردم که کار من است ! موسیقی مربوط به تهران قدیم را در ۲۵ روز نوشتم و پنج روزه اجرا و ضبط کردم در آن مدت یک به یک فیلم های هیچکاک را تماشا کردم ولی در مسافران محدودیت زمانی نداشتم درست است که زمان نشستن کنار استاد بیضایی خودم را جمع و جور می کردم ؛ اما از طرفی خودم را در تمام فیلم « پخش » می کردم و می کوشیدم از بن مایۀ ۀن برای لحظات فیلم ملودی خلق کنم در مسافران یک موسیقی به ظاهر خلوت ولی بسیار مشکل را تجربه کردم .

- مجموعه روند موسیقی فیلم در سال های بعد از انقلاب را چگونه ارزیابی می کنید ؟

+ تا سال هلی ۷۱ - ۱۳۷۰سیر صعودی داشت ئ از آن پس سیر نزولی دارد به نظرم دلیلش فیلم های خوبی بود که آن زمان ساخته می شد این سیر را می توانید هم در فیلم های من و هم در آثار دیگر همکاران دنبال کنید مثلا در سال ۱۳۷۶ در روزهای نزدیک جشنواره مجبور شدم در ده روز موسیقی مرسدس و جهان پهلوان تختی را بسازم موقع ضبط دیدم نوازنده ها می گویند یک دفعه همه چیز از نقطه ای کاملا تغییر کرده است آن ها درست متوجه شده بودند من داشتم موسیقی هر دو را با هم ضبط می کردم ! حتی مرسدس را بدون زمان بندی ضبط کردم چون تنها چند سکانس از فیلم را دیده و بر همان اساس موسیقی را نوشته بودم بعدا موقع صداگذاری موسیقی را امتحان می کردند ؛ در حالی که همزمان من داشتم موسیقی جهان پهلوان را تحویل می دادم .

- از میان آهنگسازان بعد از انقلاب کار چه کسانی را می پسندید ؟

+ حس وحال هارمونی های فخرالدینی در سریال سربداران را خیلی دوست دارم همچنین کامبیز روشن روان به ویژه در سالهای نخست فعالیتش کارهای زیبایی می نوشت از میان کارهای مجید انتظامی از کرخه تا راین ، روز واقعه و بوی پیراهن یوسف را می پسندم از موسیقی های حسین علیزاده هم لذت می برم و منش و رفتارش را هم دوست دارم او نوشتن و ساخت موسیقی فیلم را به تمام معنی بلد است از میان جوان ها کارن همایون فر تا کنون چند کار خوب نوشته و همین طور فردین خلعت بری به اضافۀ ستار اورکی که شاگردم است و به گفتۀ خودش و دیگران سبک و سیاق خودم را در موسیقی فیلم دنبال می کند ما با وجود تفاوت سنی خیلی با هم دوست هستیم و این دوستی در موسیقی او اثر گذار بوده است .

- در سال ۱۳۶۹در نهمین جشنوارۀ فیلم فجر نام شما سه بار به عنوان کاندیدای دریافت جایزۀ بهترین موسیقی فیلم خوانده شد به گمانم این تنها باری بود که یک نفر برای سه فیلم کاندیدا شده است در آن سال چه احساسی داشتید ؟

+ در هشت دورۀ قبلی پنج بار کاندیدا شده بودم و هیچ گاه من را شایستۀ دریافت این جایزه ندانسته بودند و در آن دوره با فیلم های پردۀ آخر ، دو فیلم با یک بلیت و عروس سه بار اسمم را خواندند در نهایت برای عروس جایزه رابردم .

 

 

ماخذ ::

ماهنامه سینمایی فیلم شماره ۳۵۳ آبان ۱۳۸۵ سال بیست و چهارم

این مجله نقل مطالب را به هر شکل از جمله برای سایت های اینترنتی وشبکه های ماهواره ای ممنوع کرده ! از همین جا مراتب عذر خواهی خویش را به آقای مسعود مهرابی صاحب امتیاز و مدیر مسئول این مجله تقدیم می نمایم .

گزارش از : علی شیرازی

 

دوستان و یاران همیشه همراه به سادگی نمی شود گذشت از این اقیانوس درد ، پرواز بابک بیات آنچنان زخمی بر من زد که تا ابد این حادثه ی بی مرهم برای همیشه در اعماق روح و جان من جاری خواهد بود ، بعضی ها می گویند فرصت های دیگر و یا باید بحال خود گریست ! اما چه کسانی باید بحال خود بگریند ؟ گریه برای چه ؟ صحبت هایی که قصد مرهم گذاشتن دارند بر ما ، ما هم متشکر و سپاس گذار هستیم از این هم دردی اما یکی از ستونهای مستحکم این عشق آسمانی به سوی همان آسمان پر کشیده است و یاران تنها باز هم در خویش شکستند بی هیچ صدایی در کوچه های بن بست خویش پنجه بر دیوار می کشند ، پس کی می توان از این دیوار گذشت ؟ ما که گذشتیم و دیدم که همه آن که می گفتند هیچ بود و تو هم نیز بگذر از این وحشت و اندوه که قرنهای متمادی سایه افکنده است بر روح تنهای تو ! و تو ای گمگشته در خویش تو هم مثل مایی پس بیا بار دیگر بی هیچ صدایی بشکنیم در خویش و دیگر باز هم هیچ ... 

منبع: سایت ابی پرستان