يكى از انواع موسيقى ايرانى كه آهنگ آن عربى و شعرهايش بيشتر به زبان عاميانه و لهجۀ تهرانى است، با عنوان‌ هاى گوناگونى ناميده مى ‌شود: كوچه ‌بازارى، روحوضى، لاله ‌زارى، ساز ضربى، مردمى و...

البته كسانى كه در اين عرصه كار مى ‌كنند با اين عنوان‌ها موافق نيستند و آن‌ها را «توهين ‌آميز» و «تحقير كننده» مى‌دانند.

تاجيك، سوسن، داوود مقامى، قاسم جبلى، آغاسى، على نظرى، جلال همتى، جواد يسارى، حسن شجاعى، گيتا، افسر شهيدى و... از جمله خوانندگان اين سبك موسيقى هستند.

راديو و تلويزيون دوران پيش از انقلاب تا مدت‌ها اجازۀ پخش آهنگ‌هاى چنين خوانندگانى را نمى ‌داد و اين يكى از تفاوت‌ هاى آن‌ها بود با كسانى مانند داريوش و گوگوش و ابى. آن‌ها در كافه‌هاى لاله ‌زار و جنوب شهر برنامه اجرا مى ‌كردند.

يكى از نكته‌هاى جالب اين است كه بسيارى از مردم آهنگ ‌هاى اين خواننده‌ها را گوش مى‌ كنند، ولی مخفيانه. شايد به اين دليل كه آن‌ها را «روشنفكرانه» نمى ‌دانند و به‌اصطلاح رايج در اين روزها، اين نوع موسيقى «بى ‌كلاس» است!



در اين زمينه با دو تن از خواننده‌هاى اين سبك موسيقى و يكى از ترانه‌ سرايان گفت و گو كرده ‌ايم.

بايد گفت: «موسيقى مردمى»!

على نظرى يكى از خوانندگان پيشكسوت و قديمى اين نوع موسيقى است كه نسل گذشته از ترانه‌هاى او خاطره دارد و نسل جوان نيز نام او را شنيده است.

از او پرسيديم كه براى اين نوع موسيقى چه عنوانى را مناسب مى‌داند.

على نظرى: بعضى‌ها كه متأسفانه طرز صحبت كردنشان خوب نيست، اين نوع موسيقى را «مبتذل» مى‌خوانند. ولى آيا ما واقعاً موسيقى مبتذل داريم؟ به ‌قول دوست هنرمندم حسن شماعى‌زاده: «موسيقى مبتذل نداريم، شعر مبتذل داريم!» اين شخص كه اين‌جا نشسته، هيچ مدعى نيست كه موسيقى را مى‌شناسد و استاد موسيقى است؛ خودش و احساسش موسيقى شده و شعر هم به او كمك كرده و چيزهايى ارائه داده است.

حالا اسم اين نوع موسيقى كه ما اجرا مى‌كنيم چيست؟ عنوان «كوچه‌بازارى» توهين‌آميز است. به نظر من بايد گفت: «موسيقى مردمى»! موسيقى عربى، تركى و هندى، خلاصه آن نوع موسيقى كه ربع پرده دارد، بنابه قول استاد منوچهر صادقى، همه باهم خويشاوندند. در موسيقى مردمى بيشتر از موسيقى عربى استفاده مى‌شود. قاسم جبلى يكى از اولين خواننده‌هاى اين نوع موسيقى بود. منوچهر شفيعى هم بود كه البته آواز و تحريرهايش شبيه تاج اصفهانى بود و تقريباً مثل ايرج مى‌خواند. بهرام سير هم بود، منتها سبك كارش تقريباً همان موسيقى پاپ بود. روانبخش هم بود كه بيشتر آواز مى‌خواند. اين‌ها همه مشهور و محبوب بودند. اما بيشترين محبوبيت را به نظر من آغاسى به دست آورد. ديگران هم بودند مثل تاجيك، ايرج مهديان، حسن شجاعى و اخيراً هم عباس قادرى هست. جمال وفايى هم بود كه از خواننده‌هاى خوش ‌صداست كه تمام دستگاه‌هاى موسيقى ايرانى را بسيار زيبا اجرا مى‌كرد و سبك كارش البته با ديگران تفاوت داشت.

با توجه به انتقادهاى فراوانى كه از اين نوع موسيقى مى‌شود، شما لزوم وجود آن را در چه مى‌بينيد؟

در احتياج مردم... مردم موسيقى بتهوون و ابوالحسن صبا و پرويز ياحقى را گوش مى‌كنند، موسيقى گوگوش را هم مى‌خواهند گوش كنند. هركدام از اين انواع موسيقى حالت مخصوص به خودش را دارد. به مردم نمى‌شود گفت شما بايد فقط به اين نوع خاص از موسيقى گوش بدهيد!
شايد شما باور نكنيد كه آن زمان، خيلى از خانم‌ها و آقايانى كه موسيقى بتهوون گوش مى‌كردند همين ترانۀ «سوگند به دل‌هاى شكستۀ» مرا هم گوش مى‌دادند. چون آدميزاد بالاخره احساس و عاطفه دارد. نمى‌شود كه هميشه فقط موسيقى علمى گوش كند! توى عروسى‌ها بايد موسيقى «باباكرم» بگذارند تا مردم برقصند و شادى كنند. توى كنسرت‌هاى بزرگ هم مردم مى‌نشينند موسيقى سنگين گوش مى‌دهند.

چطور شد كه رفتيد طرف اين نوع موسيقى و نرفتيد مثلاً سراغ موسيقى سبك پاپ؟

سبك پاپ؟ كدام پاپ؟ سبك پاپ يعنى سبك غربى. اولاً من مى‌خواهم اگر سبكى داشته باشم، كه ندارم، سبك كارم شرقى باشد، نه غربى! ثانياً كار من احساسى است. من چون اهل خوزستانم، با صداى عبدالوهاب و ام كلثوم و خواننده‌هاى ديگر عرب بزرگ شده‌ام. هر وقت يك فيلم از اين‌ها نمايش مى‌دادند، من بيست سى بار مى‌رفتم سينما و آن فيلم را آن‌قدر مى‌ديدم تا آوازهايش را ياد بگيرم. اين است كه تحت تأثير موسيقى عربى قرار گرفتم. من موسيقى شرق را دوست دارم، چون ربع پرده دارد. حالتى در آن هست كه در موسيقى غرب نيست.
در پايان گفت و گو، از على نظرى خواستيم تا تكه‌اى از ترانۀ مشهور «سنگ صبور» ش را برايمان بخواند.

 

منبع : رادیو فردا